Waarom kerndoelen?
Tot 1993 waren er geen landelijke afspraken over wat een school nu precies moest doen aan taal, rekenen, geschiedenis, etcetera. Scholen maakten daarin zelf keuzes, met als gevolg dat de verschillen tussen scholen erg groot konden worden. De kerndoelen werden ingevoerd om meer eenheid in het onderwijsaanbod te realiseren, de aansluiting met het voortgezet onderwijs te verbeteren en het basisonderwijs beter en doelgerichter te maken.
De Inspectie van het Onderwijs controleert scholen op naleving van de wet- en regelgeving. Daar vallen ook de kerndoelen onder.

Wat zijn kerndoelen?
Kerndoelen zijn streefdoelen voor wat een leerling moeten kennen en kunnen aan het eind van de basisschool. Kerndoelen beschrijven het onderwijsaanbod op de basisschool in grote lijnen. Niet alles wat op school gebeurt, is voorgeschreven in kerndoelen. De kerndoelen gaan over wat in elk geval aan de orde moet komen. Daarnaast hebben scholen ruimte voor een eigen, specifiek onderwijsaanbod.
Om de kerndoelen daadwerkelijk in het onderwijs te gebruiken, moeten ze uitgewerkt worden in methoden. Dat kan op veel verschillenden manieren. Hóe leerlingen het niveau van de kerndoelen behalen, bepaalt de school zelf.
Om scholen te helpen een goede keuze te maken bij de aanschaf van nieuwe methoden, is er de Gids onderwijsmethoden. Daarin staat informatie over de kwaliteit van methoden voor de Nederlandse taal en rekenen/wiskunde. Eén van de criteria daarbij is of de leerstof van de methode toereikend is voor de kerndoelen.


Voor wie zijn de kerndoelen?
De kerndoelen voor het basisonderwijs gelden voor zowel het reguliere als het speciale basisonderwijs. Alle scholen die onder de Wet op het Primair Onderwijs (WPO) vallen, hebben te maken met dezelfde kerndoelen. Voor scholen die onder de Wet op de Expertisecentra (WEC) vallen (dat zijn de scholen voor gehandicapte leerlingen), worden aparte kerndoelen ontwikkeld. Meer over deze aparte kerndoelen staat op de website leerlinggebonden financiering.


Welke kerndoelen zijn er?
De inhoud van de kerndoelen wordt bepaald door de vraag wat een leerling aan kennis en vaardigheden nodig heeft voor een succesvolle toekomst in vervolgonderwijs. De kerndoelen zijn beschreven in de Brochure kerndoelen basisonderwijs 1998. Daarin zijn twee typen kerndoelen onderscheiden: leergebiedspecifieke en leergebiedoverstijgende. Leergebiedspecifieke kerndoelen gaan over een bepaald leergebied. Daarvan zijn er zes (zeven voor Friesland): Nederlandse taal, Friese taal (alleen voor scholen in Friesland), Engelse taal, rekenen/wiskunde, orientatie op mens en wereld, lichamelijk opvoeding en kunstzinnige orientatie.
Leergebiedoverstijgende kerndoelen zijn gericht op het ontwikkelen van algemene vaardigheden en worden daarom niet ondergebracht bij een specifiek leergebied. Deze doelen gaan over het hele onderwijsaanbod op school en zijn gegroepeerd in zes thema’s: werkhouding, werken volgens plan, gebruik van uiteenlopende leerstrategieën, zelfbeeld, sociaal gedrag en nieuwe media.


Wat zijn leerlijnen en tussendoelen?
De vertaling van de kerndoelen naar de dagelijkse onderwijspraktijk, bleek voor veel scholen erg lastig. De kerndoelen zijn te algemeen geformuleerd om voldoende richting te geven aan het onderwijs. Daarom is besloten leerlijnen en tussendoelen te ontwikkelen. Een leerlijn geeft voor een bepaald leergebied aan hoe kinderen van een bepaald beginniveau tot de kerndoelen komen. Cruciale momenten van de leerlijn worden tussendoelen genoemd. Aan de hand van leerlijnen en tussendoelen kunnen leraren de ontwikkeling van hun leerlingen veel beter volgen en hebben zij een leidraad om de kerndoelen te behalen.


Hoe komen de nieuwe kerndoelen tot stand?
Op 19 maart 2004 heeft de minister van OCW een voorstel voor herziening van de kerndoelen basisonderwijs aan de Tweede Kamer gestuurd. Deze herziene kerndoelen zijn de uitkomst van een zorgvuldige procedure waarbij scholen, vakdidactici en andere betrokkenen zijn gevraagd mee te denken.
De basis voor het voorstel van de minister vormt het advies over de kerndoelen dat de commissie Wijnen heeft uitgebracht in 2001. Dit advies is besproken met scholen, onderwijsorganisaties, de Onderwijsraad. educatieve uitgevers en andere betrokkenen om na te gaan of het advies op een breed draagvlak kan rekenen.
De SLO is gevraagd een herziend advies te schrijven. Het advies van de SLO (mei 2003) is opnieuw besproken met met scholen en deskundigen. Na een aantal kleine wijzigingen heeft de minister van OCW dit advies overgenomen.
Het voorstel van de minister is op 2 september 2004 besproken met de Tweede Kamer. De Tweede Kamer steunt het voorstel van de minister. Voordat de kerndoelen daadwerkelijk gaan gelden moet eerst een wetstraject worden doorlopen. Op dit moment loopt dit traject. Het traject is gericht op invoering van de herziene kerndoelen op 1 augustus 2005.
Het aantal kerndoelen in het voorstel is fors verminderd ten opzichte van de nu geldende kerndoelen uit 1998. Deze reductie betreft alle leergebieden. Voor alle leergebieden is nagegaan welke doelen essentieel zijn voor de ontwikkeling van een leerling in de basisschoolleeftijd en een goede aansluiting met het voortgezet onderwijs mogelijk maken. Bij de weging van de kerndoelen is ook beoordeeld voor welke kerndoelen variatie in het aanbod een doorgaande leerlijn naar het voortgezet onderwijs niet in de weg staat. Deze afwegingen hebben ertoe geleid dat de reductie van het aantal kerndoelen bij Nederlands en rekenen/wiskunde beperkter is dan bij de zogenoemde zaakvakken en expressievakken. Ook bieden de kerndoelen in het huidige voorstel voor laatstgenoemde leergebieden meer ruimte voor een eigen invulling door de school dan de kerndoelen voor Nederlands en rekenen/wiskunde.

Het advies beoogt de essentiële functies van kerndoelen te waarborgen:

• waarborging van een doorgaande leerlijn
• waarborging van een breed onderwijsaanbod voor alle leerlingen
• referentiekader bij (publieke) verantwoording.

Wanneer gaan de nieuwe kerndoelen in?

In het schooljaar 2005-2006 worden de nieuwe kerndoelen ingevoerd. De kerndoelen moeten nog goedgekeurd worden door het parlement, dus de precieze datum is nog niet bekend. De minister van OCW streeft naar invoering in het begin van 2006.

In het voorstel is er voor scholen een ruime overgangstermijn. In schooljaar 2005-2006 kunnen scholen die willen al aan de slag met de nieuwe kerndoelen, maar ze hoeven nog niet. In schooljaar 2006-2007 gelden de nieuwe kerndoelen voor alle nieuwe kleutergroepen. In schooljaar 2009-2010 gelden de nieuwe kerndoelen voor alle groepen.

Hoe zit het met Frans, Duits en Spaans op de basisschool?

Op 28 juni 2005 heeft de Tweede Kamer gestemd over het wetsvoorstel 29 959 over het bieden van meer ruimte voor het invullen van expressieactiviteiten en het invoeren van de mogelijkheid dat het onderwijs mede de Duitse of Franse taal omvat. De Tweede Kamer heeft besloten dat scholen naast hetgeen beschreven staat in de kerndoelen voortaan ook Frans en Duits mogen aanbieden. In het najaar zal ook de Eerste Kamer zich nog uitspreken over dit wetsvoorstel. Op het moment dat de Eerste Kamer akkoord is gegaan, zullen alle scholen worden geïnformeerd over de nieuwe mogelijkheden.

Voor de Spaanse taal heeft de Minister besloten dat er een proefperiode van drie schooljaren komt om te onderzoeken of er behoefte is bij basisscholen om Spaans aan te bieden, om lesmateriaal te ontwikkelen en om ervaring op te doen met het aanbieden van Spaans aan leerlingen in de basisschoolleeftijd. Het Europees platform zal gevraagd worden om een plan uit te werken voor deze periode. Als de proefperiode positief uitpakt, dan kan de mogelijkheid van het aanbieden van de Spaanse taal, evenals voor Duits en Frans, wettelijk mogelijk gemaakt worden. Voor zowel Frans, Duits als Spaans geldt dat scholen de keuze, maar niet de verplichting hebben om deze talen aan te bieden. De verplichte onderdelen van het curriculum zijn te vinden in de kerndoelen.