Om voldoende goed opgeleide leraren te krijgen, zijn goede lerarenopleidingen nodig. Ook een aantrekkelijke beroepsperspectief is onontbeerlijk. De kwaliteitsagenda ‘Krachtig meesterschap’, gelanceerd door staatssecretaris Van Bijsterveldt in september 2008, moet hier een positieve bijdrage aan leveren. Voor het versterken van de kwaliteit van lerarenopleidingen en het vergroten van de instroom in de opleidingen is de komende jaren (tot 2011) ruim 100 miljoen euro beschikbaar. Het initiatief komt voort uit het convenant LeerKracht van Nederland.

In de kwaliteitsagenda draait het om de volgende drie speerpunten:
versterking kwaliteit lerarenopleidingen;
meer academici voor de klas, een grotere kweekvijver;
variëteit in opleiding en beroep.

Versterking kwaliteit lerarenopleidingen

De kwaliteit van de lerarenopleidingen moet boven elke twijfel verheven zijn. Daarom worden duidelijke eisen gesteld aan in- en uitstroomniveau van lerarenopleidingen en aan de toetsing ervan. Hiertoe ontwikkelen de opleidingen in overleg met de betreffende onderwijssector een gezamenlijke kennisbasis, eindtermen en examens. Studenten die de lerarenopleiding binnenkomen, moeten in principe in staat zijn een opleiding met succes af te sluiten. Met name mbo-ers vormen een kwetsbare groep. Om het instroomniveau van studenten te vergroten komen er intakegesprekken, zodat achterstanden zo snel mogelijk worden weggewerkt. Het wegwerken van achterstanden door een summercourse voorafgaand aan de opleiding wordt tijdelijk ondersteund door het ministerie. Extra aandacht voor rekenen en taal tijdens de gehele schoolperiode van een leerling  of student (doorlopende leerlijn taal en rekenen) moet leiden tot een structurele verbetering van het taal- en rekenniveau.

Opleiden in de school

Onderwijspersoneel wordt steeds vaker op de school/instelling opgeleid. Het gaat daarbij om bijvoorbeeld studenten van de lerarenopleidingen die via een duaal traject werken en leren, onderwijsassistenten die mede in de school worden opgeleid tot leraar, zij-instromers in het beroep enz. Zo is er voor het personeel en voor de student een leer-werkcultuur binnen de scholen. Het ministerie van OCW wil deze vorm van opleiden verankeren in het onderwijsstelsel. Daartoe wordt een definitieve regeling ontwikkeld. Hieraan voorafgaand is een aantal subsidieregelingen geweest, waaraan diverse scholen in het primair- en voortgezet onderwijs en het beroeps- en volwasseneneducatie hebben deelgenomen. De definitieve regeling staat zowel open voor opleidingsscholen die aan de zogenaamde ‘dieptepilots’ (één van de eerdere subsidieregelingen) hebben meegedaan als bestaande opleidingsscholen die niet aan eerdere regelingen hebben deelgenomen.
Onder opleidingsscholen wordt verstaan: partnerschappen van scholen en lerarenopleidingen die in gezamenlijkheid toekomstige leraren voor een groot gedeelte van hun tijd op de werkplek opleiden. Om voor de definitieve regeling in aanmerking te komen moeten opleidingsscholen positief beoordeeld worden door de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) én aan een aantal andere voorwaarden voldoen. Na zes jaar wordt bepaald of de subsidiëring wordt voortgezet. Dat is onder meer afhankelijk van een volgende beoordeling door de NVAO bij een van de lerarenopleiding accreditatie.
De academische opleidingsschool
Academische opleidingsscholen, die het opleiden in de school verbinden aan onderzoek, krijgen de gelegenheid om mee te werken aan een verdiepingsslag. Tijdens deze verdiepingsslag wordt van de deelnemende academische opleidingsscholen gevraagd om een bijdrage te leveren aan het beantwoorden van de volgende vragen:
Wat zijn de extra elementen die een academische opleidingsschool toevoegt aan het opleiden van leraren?
Hoe kan het opleiden van leraren in een werkpleksituatie (nog) beter worden gecombineerd met het doen van praktijkgericht onderzoek in een school?;
Welke aanvullende kwaliteitscriteria zijn nodig bovenop de kwaliteitscriteria voor een opleidingsschool;
Welke aanvullende kosten maakt een academische opleidingsschool bovenop de kosten voor een opleidingsschool?
Bovenstaande zal plaatsvinden tussen 2009 en 2011. Om in aanmerking te komen voor deelname aan deze verdiepingsslag en een bijdrage in de kosten, moeten de scholen in principe aan alle voorwaarden van een ‘reguliere’ opleidingsschool voldoen en in aanvulling daarop aan een aantal extra voorwaarden.
Vanaf 2011 is in totaal maximaal € 17 miljoen beschikbaar voor de opleidingsscholen. De hoogte van de tegemoetkoming wordt vastgesteld op grond van het aantal studenten dat wordt opgeleid. Het bedrag kan variëren van € 120.000 tot € 340.000 per jaar. Voor de academische opleidingsscholen is voor de schooljaren 2009-2010 en 2010-2011 in totaal  € 2,8 miljoen beschikbaar. Een academische opleidingsschool kan rekenen op een bedrag van € 70.000 als bijdrage in de kosten. Dit bedrag komt bovenop het subsidiebedrag voor de opleidingsschool.

Meer academici voor de klas: educatieve minor

Te weinig universitaire studenten kiezen nu voor een beroep in het onderwijs. Maar het onderwijs heeft wel behoefte aan leraren die academisch zijn opgeleid. Het enorme potentieel binnen de universiteiten moet dan ook beter worden benut door universitaire bachelors vroegtijdig tijdens de studie de mogelijkheid te bieden een educatieve minor te volgen. Hiermee mogen zij onderwijs in hun vak verzorgen in de theoretische leerweg van het vmbo en in de eerste drie leerjaren van havo en vwo. Het is de bedoeling dat die leraren door hun school worden gestimuleerd aansluitend een onderwijsbevoegdheid voor het hele voortgezet onderwijs te halen door het volgen van een educatieve master. Dit is een nieuwe route naar het leraarschap, die ertoe moet leiden dat veel meer wo-studenten kiezen voor dit beroep.
In september 2009 kunnen de eerste bachelorstudenten met de educatieve minor starten en in augustus 2010 zou de eerste student kunnen afstuderen en aan een school voor voortgezet onderwijs worden benoemd. Er wordt een wijziging op de wet op het voortgezet onderwijs voorbereid om zo’n benoeming mogelijk te maken. Naar verwachting zal de wet in het voorjaar van 2010 gereed zijn.

Excellentie

Eind april 2009 treedt de stimuleringsregeling Krachtig meesterschap in werking. Deze regeling is één van de maatregelen uit de Kwaliteitsagenda voor het opleiden van leraren 2008-2011.
Doel van de stimuleringsregeling is om de kwaliteit van het opleiden van leraren verder te verhogen, zodat de lerarenopleiding en het leraarsberoep aantrekkelijker worden voor de diverse (potentiële) doelgroepen. Bestaande of nieuw te vormen samenwerkingsverbanden van lerarenopleidingen en scholen kunnen via de stimuleringsregeling in aanmerking komen voor een financiële impuls. De subsidieaanvragen worden beoordeeld door een onafhankelijke adviescommissie.

Aanvraagtermijn
Zodra de regeling van kracht is, hebben samenwerkingsverbanden hebben zes weken de tijd om een aanvraag in te dienen. Omdat dit een relatief korte periode is, is besloten een tweede termijn in te stellen om een aanvraag in te dienen. Deze sluit op 15 maart 2010.
De regeling zal worden uitgevoerd door SenterNovem. Een toelichting op de stimuleringsregeling en een handleiding voor het indienen van een aanvraag zijn te vinden op de website van SenterNovem.