De minister van OCW heeft met werkgevers- en werknemersorganisaties afgesproken dat leraren meer professionele ruimte krijgen.  Het onderwijsteam moet in de toekomst meer interne zeggenschap krijgen over:

• de invulling van het onderwijsprogramma (inclusief de gevolgde pedagogisch-didactische benadering);
• de keuze van leermiddelen;
• de beoordeling en toetsing;
• de begeleiding van leerlingen;
• het contact met ouders.

Zeggenschap

Leraren kunnen en willen meer zijn dan uitvoerder van wat door bestuur en/of management is bedacht. De leraar is immers een professional die verstand heeft van onderwijs. Die professionaliteit komt het beste tot zijn recht als de leraar zeggenschap heeft over zowel het ontwerp als de uitvoering van het onderwijskundig- en kwaliteitsbeleid. Meer professionele ruimte vergroot de aantrekkelijkheid van het leraarsberoep én draagt bij aan de kwaliteit van het onderwijs.
Om de professionele ruimte van de leraar te waarborgen wordt in 2011 een aantal zaken wettelijk verankerd:
de professionele ruimte van de leraar;
het uitgangspunt dat leraren in samenwerking met collega's vorm en inhoud geven aan die professionele ruimte en dat zij dat doen in samenspraak met bestuur en management, binnen de beleidsmatige en organisatorische kaders die zijn afgesproken, en binnen de kaders van de eindverantwoordelijkheid van het bevoegd gezag;
het uitgangspunt dat bestuur, management én leraren in onderling overleg beslissen en vastleggen hoe de interne zeggenschap van leraren wordt georganiseerd.

Professioneel statuut

Bovenstaande wordt verder uitgewerkt in een professioneel statuut. Daarin worden ook afspraken gemaakt over het professioneel handelen van de leraar in relatie tot bestuur en management en de manier waarop daarover het overleg in de instelling is georganiseerd, bijvoorbeeld in een 'lerarenraad' of onderwijsteams.
De vakbonden en werkgeversorganisaties kunnen in de cao afspraken maken over een voorbeeld professioneel statuut. De professionele ruimte van de leraar zal in 2011 in de wet worden vastgelegd.

Versterking positie leraar op landelijk niveau

De commissie Leraren heeft voorgesteld de positie van de leraar op landelijk niveau te versterken, zodat leraren zelf een grotere rol krijgen in de landelijke discussie over wat hun beroep inhoudt. Inmiddels werken sociale partners (werkgeversorganisaties en vakbonden) aan de oprichting van een Stichting van het onderwijs, een overlegplatform voor de beroepsgroep van leraren met de werkgevers en overheid. De vakinhoudelijke verenigingen in het voortgezet onderwijs zijn bezig met het ontwikkelen van beroepsstandaarden en daarmee samenhangend een lerarenregister. Het is de bedoeling dat er daarnaast op termijn een beroepsvereniging van leraren komt: een belangenorganisatie van, voor en door leraren met betrekking tot de kwaliteit van beroep. Het is aan de leraren zelf om hiertoe het initiatief te nemen.

Medezeggenschapsraad (MR)

De Wet Medezeggenschap Scholen (WMS) geldt sinds 1 januari 2007. In deze wet is de positie van de MR ten opzichte van het bestuur versterkt.  Verder zijn de bevoegdheden en verplichtingen voor bestuur en MR erin vastgelegd. De Medezeggenschapsraad (MR) bestaat voor de helft uit ouders en voor de helft uit personeelsleden. De grootte van de MR hangt af van de omvang van de school.