Wat is de rugzak?
Als de Commissie voor Indicatiestelling bepaalt dat een leerling voldoet aan de landelijke criteria, kunnen ouders beslissen of hun kind naar het speciaal of naar het regulier onderwijs gaat. Kiezen zij voor een reguliere school, dan krijgen deze leerlingen als het ware een rugzak mee. Deze rugzak wordt toegekend aan de school waar de leerling wordt ingeschreven. Daarmee kan de school speciale voorzieningen regelen die nodig zijn voor een goede ondersteuning en begeleiding in het regulier onderwijs. De rugzak is uitsluitend bedoeld voor onderwijsgerelateerde zaken.
De bedragen in de rugzak worden per handicap vastgesteld. Een deel van de inhoud van de rugzak moet gebruikt worden voor ambulante begeleiding (van de reguliere school en de leerling) vanuit een school voor (voortgezet) speciaal onderwijs. Het resterende deel is vrij inzetbaar. De reguliere school stelt in overleg met de ouders een handelingsplan op, waarin ook de afspraken staan over de inzet van de rugzak. Het handelingsplan wordt elk jaar geëvalueerd en bijgesteld.
zie ook: Richtlijnen handelingsplan

Waarom leerlinggebonden financiering?
Ouders willen graag zelf beslissen of hun gehandicapte kind naar het speciaal onderwijs gaat of naar een "gewone" school in de buurt. De rijksoverheid wil de integratie en emancipatie van mensen met een handicap bevorderen. Beide wensen zijn in 1995 verenigd in het beleidsplan "De Rugzak". Over dat plan is intensief overlegd met onder andere scholen, onderwijsorganisaties, ouderorganisaties en de Tweede Kamer. Dat heeft geresulteerd in de wet die op 1 augustus 2003 in werking is getreden. Daarin wordt niet alleen de keuzevrijheid van ouders geregeld, maar ook de vorming van Regionale Expertisecentra (REC's) en een nieuw systeem van indicatiestelling. Met dat laatste wordt bepaald of een kind in aanmerking komt voor het speciaal onderwijs dan wel een rugzak.

Welke kinderen komen voor een rugzak in aanmerking?
Het speciaal onderwijs of de rugzak is voor kinderen met handicaps en zware problematiek. Om in aanmerking te komen voor het speciaal onderwijs dan wel een rugzak, moet een leerling geïndiceerd worden (de indicatiestelling). Met de invoering van de leerlinggebonden financiering komt er een nieuw systeem van indicatiestelling. De nieuwe systematiek moet zorgen voor een onafhankelijke en transparante indicatiestelling op basis van landelijke criteria, zodat de beschikbare speciale voorzieningen ten goede komen aan díe kinderen die het nodig hebben. Deze systematiek voorkomt dat per regio of school andere criteria gelden. Ander voordeel is dat ouders bij één loket in de regio terecht kunnen voor de indicatiestelling van hun kind. Als leerlingen een indicatie hebben voor een bepaalde onderwijssoort, kunnen zij niet vanwege hun handicap worden geweigerd door een school voor (voortgezet) speciaal onderwijs.

De indicatiestelling wordt gedaan door een commissie voor de indicatiestelling (CvI). Ieder Regionaal Expertisecentrum (REC) heeft zo'n commissie. Zij beslist of de door de ouders aangemelde kinderen voldoen aan de landelijke indicatiecriteria. Alle dossiers die de CvI heeft behandeld, worden doorgestuurd naar de Landelijke commissie toezicht indicatiestelling (LCTI). Deze controleert de werkwijze van de CvI en adviseert de minister van OCW over de indicatiesystematiek. Als ouders het niet eens zijn met een beslissing van de CvI, dan kunnen zij hiertegen bezwaar maken bij een onafhankelijke commissie. Elk cluster van speciale scholen heeft zo'n commissie.

De nieuwe systematiek geldt niet voor scholen voor blinde en slechtziende kinderen (eerste cluster). Daar loopt de aanmelding via de scholen zelf.
zie ook: Clusters speciaal onderwijs | Indicatiestelling | Website ouders en rugzak

  Wat is een Regionaal Expertisecentrum?
Een Regionaal Expertisecentrum (REC) is een samenwerkingsverband van speciale scholen in een regio. De samenwerking gaat per cluster. Doel van de samenwerking is een efficiënter en doelmatiger stelsel van speciaal onderwijs. Dat is van belang om de deskundigheid in het speciaal onderwijs te behouden en te vergroten, ook als een deel van de leerlingen naar het regulier onderwijs gaat. In het wetsvoorstel LGF krijgt het REC de volgende taken:

• het inrichten en in stand houden van een commissie voor de indicatiestelling (CvI);
• het coördineren van de ambulante begeleiding;
• het coördineren van de onderzoeksactiviteiten door de (v)so-scholen in de regio ten behoeve van de indicatiestelling;
• het ondersteunen van de ouders bij het indienen van een verzoek om indicatiestelling (indien gewenst door ouders);
• het ondersteunen van de ouders van een geïndiceerde leerling bij het zoeken naar een reguliere of een (v)so-school (indien gewenst door ouders).

Om de invoering van LGF beter mogelijk te maken, krijgt het speciaal onderwijs (van OCW) middelen en instrumenten om de kwaliteit verder te verbeteren.

Speciale scholen zijn ongelijk gespreid over het land. Om een betere spreiding van het speciaal onderwijs mogelijk te maken, stelt het wetsvoorstel LGF scholen in staat nevenvestingen in te richten. Ook wordt een verbrede toelating mogelijk. Dat betekent dat scholen leerlingen kunnen inschrijven die geïndiceerd zijn voor een andere onderwijssoort binnen het REC dan de onderwijssoort die door de school wordt verzorgd. Scholen voor slechthorende leerlingen, kunnen dan bijvoorbeeld ook dove kinderen toelaten. Daarvoor moet dan wel een aanvraag worden ingediend.

|

In het wetsvoorstel LGF zijn ook de taken van de Adviescommissie Toelating en Begeleiding (ACTB) vastgelegd. Als ouders (van een geïndiceerd kind) bezwaar maken tegen een beslissing van een school om hun kind niet toe te laten, of als ouders het niet eens zijn met de manier waarop de school de voorzieningen uit de rugzak wil inzetten, kunnen zij bij deze commissie terecht. Zowel ouders als scholen en REC"s kunnen de ACTB om advies vragen. Als dat nodig is, stuurt de ACTB onderwijsconsulenten naar de school om de situatie goed in beeld te brengen. Op basis daarvan geeft de ACTB advies. De ACTB wordt per 1 augustus 2003 ingesteld. Tot die tijd zijn de onderwijsconsulenten organisatorisch ondergebracht bij de wegbereiders.